Κυκλοπεντολάτη (Cyclopentolate) – Αναλυτική Περιγραφή για Ασθενείς & Χρήστες στην Ελλάδα
Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος
| Διεθνής Ονομασία (INN) | Cyclopentolate |
|---|---|
| Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα | Cyclogyl®, Cyclopentolate Uni-Pharma, Kyklopentol® |
| ATC Κωδικός | S01FA04 |
| Διαθέσιμες Φαρμακοτεχνικές Μορφές & Δοσολογίες | Οφθαλμικές σταγόνες 0,5%, 1% Πολύ σπάνια συνδυασμός με άλλα μυδριατικά (κατόπιν ιατρικής συνταγής) |
| Κατασκευαστές | Uni-Pharma Alcon Hellas Φαρμακοβιομηχανίες Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Νομική Κατάσταση | Διατίθεται μόνο με ιατρική συνταγή (Ρ x) Εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων) |
Μηχανισμός Δράσης
Η κυκλοπεντολάτη ανήκει στην κατηγορία των ανταγωνιστών της μουσκαρινικής ακετυλοχολίνης. Δρα αναστέλλοντας τους υποδοχείς της ακετυλοχολίνης στους οφθαλμικούς μυς, προκαλώντας έτσι διαστολή της κόρης (μυδρίαση) και παράλυση του ακτινωτού μυός (κυκλοπληγία).
Για τον ιατρό/ειδικό: Η κυκλοπεντολάτη δρα κυρίως στον M3 μουσκαρινικό υποδοχέα, ανταγωνιζόμενη την ενδογενή ακετυλοχολίνη, με αποτέλεσμα την προσωρινή απενεργοποίηση της παρασυμπαθητικής διέγερσης στον οφθαλμό.
Φαρμακοκινητική
- Απορρόφηση: Η απορρόφηση γίνεται μέσω του επιπεφυκότα και του κερατοειδούς.
- Μεταβολισμός: Μερική συστηματική απορρόφηση και ηπατικός μεταβολισμός.
- Αποβολή: Κυρίως νεφρική απέκκριση (ούρα).
- Διάρκεια δράσης: 4–24 ώρες (μέγιστο αποτέλεσμα σε 30–60 λεπτά μετά την ενστάλαξη).
Χρήση στην Καθημερινότητα & Βέλτιστες Πρακτικές
- Τυπικές δόσεις: Συνήθως 1–2 σταγόνες στον οφθαλμό/οφθαλμούς που πρέπει να εξεταστούν.
- Πώς χρησιμοποιείται: Η τοποθέτηση των σταγόνων γίνεται από τον οφθαλμίατρο ή από τον ασθενή κατόπιν εντολής για κατ’ οίκον χρήση.
- Ελλαδικό πλαίσιο: Συνηθέστερη χρήση σε οφθαλμολογικές εξετάσεις (π.χ. έλεγχος διάθλασης σε παιδιά ή ενηλίκους, πριν από επέμβαση καταρράκτη).
- Απαιτείται συχνή πλύση χεριών πριν και μετά τη χρήση για την αποφυγή λοίμωξης.
- Μετά την ενστάλαξη συστήνεται ελαφριά πίεση στο δάκρυο πόρο για 1–2 λεπτά ώστε να περιοριστεί η συστηματική απορρόφηση.
- Η χρήση φακών επαφής δεν συνίσταται μέχρι την πλήρη αποκατάσταση της φυσιολογικής όρασης.
Χορήγηση Πρωί ή Βράδυ: Πλεονεκτήματα–Μειονεκτήματα, Συμβουλές
- Η ενστάλαξη το πρωί ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο νυχτερινής φωτοευαισθησίας και διαταραχής ύπνου λόγω θολής όρασης.
- Δεν υπάρχουν ουσιαστικές φαρμακοκινητικές διαφορές ανάμεσα σε πρωινή ή βραδινή χρήση, ωστόσο η πρωινή είναι λειτουργικά προτιμητέα για εξετάσεις.
- Η αυστηρή τήρηση των οδηγιών του ιατρού και ο προγραμματισμός της διαδικασίας διευκολύνει τα καθημερινά καθήκοντα του ασθενούς και την ασφάλεια στη μετακίνηση.
Λήψη με ή χωρίς τροφή — Διατροφικές Συνήθειες στην Ελλάδα
Η κυκλοπεντολάτη ως τοπικό (οφθαλμικό) φάρμακο δεν επηρεάζεται από την πρόσληψη τροφής ή το πότε έχει φάει ο ασθενής. Δεν υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ των ελληνικών διατροφικών συνηθειών (μεσογειακή δίαιτα, γαλακτοκομικά, λάδι, οίνος κ.α.) και του φαρμάκου. Δεν απαιτείται ειδική αποχή από φαγητό ή ποτό κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Προειδοποιήσεις για Αλληλεπιδράσεις (τροφές, αλκοόλ, φάρμακα)
| Κατηγορία | Αλληλεπιδράσεις | Σχόλια |
|---|---|---|
| Τροφές | Καμία γνωστή | |
| Αλκοόλ | Συνιστάται αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης | Μπορεί να αυξήσει τις συστηματικές παρενέργειες, π.χ. σύγχυση/υπνηλία |
| Φάρμακα |
| Ενημερώστε τον ιατρό/φαρμακοποιό για οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή λαμβάνετε |
Ενδείξεις (Εγκεκριμένες & Off-label Χρήσεις)
| Επίσημες Ενδείξεις (ΕΟΦ/EMA) |
|
|---|---|
| Off-label/Xρήσεις εκτός χαρακτηρισμένης ένδειξης |
|
Δοσολογίες ανά Ένδειξη (Ενήλικες, Παιδιά, Ηλικιωμένοι)
| Ένδειξη | Δόση Ενηλίκων | Δόση Παιδιών | Δόση Ηλικιωμένων |
|---|---|---|---|
| Μυδρίαση/Κυκλοπληγία | 1–2 σταγόνες/οφθαλμό, 1–2 φορές | 1 σταγόνα/οφθαλμό, 1–2 φορές | 1 σταγόνα/οφθαλμό, με προσοχή λόγω αυξημένης ευαισθησίας |
| Ιριδοκυκλίτιδα | 1 σταγόνα 2–3 φορές/ημέρα | Κατά κρίση ιατρού | Κατά προτίμηση μειωμένη συχνότητα |
Προφίλ Ασφαλείας / Ανεπιθύμητες Ενέργειες
| Συχνές (≥1%) |
|
|---|---|
| Λιγότερο συχνές (0,1 - 1%) |
|
| Σπάνιες (<0,1%) |
|
| Προειδοποιήσεις |
|
Οδηγίες Ορθής Χρήσης (Συμβουλές Φαρμακοποιού/Κλινικής - Ελληνικές Ιδιαιτερότητες)
- Χρησιμοποιείτε το φάρμακο μόνο υπό ιατρική καθοδήγηση.
- Αποφύγετε την οδήγηση ή τον χειρισμό μηχανημάτων όσο διαρκεί η θόλωση της όρασης.
- Προστατέψτε τα μάτια σας με γυαλιά ηλίου μετά την ενστάλαξη λόγω αυξημένης φωτοευαισθησίας.
- Ενημερώστε γιατρούς και φαρμακοποιούς για τυχόν προβλήματα ή επίμονες ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Σε περιοχές αυξημένης ηλιοφάνειας (ελληνικό καλοκαίρι), η χρήση καπέλου και σκιαδίου εντείνεται.
- Φυλάσσετε το προϊόν σε δροσερό και σκοτεινό μέρος (<25°C).
Εναλλακτικές Θεραπείες & Επιστροφή (ΕΟΠΥΥ)
- Τροπικαμίδη (Mydriacyl®) – ταχύτερη, μικρότερη διάρκεια. Προτιμάται όπου απαιτείται σύντομη δράση.
- Ατροπίνη – μεγαλύτερη διάρκεια δράσης, κατάλληλη σε ειδικές περιπτώσεις.
- Εκτίμηση κόστους: Όλα τα σκευάσματα αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ σε σχετικές ενδείξεις.
Συγκριτικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα: Κυκλοπεντολάτη: μέτρια διάρκεια, καλός έλεγχος μυδρίασης/κυκλοπληγίας, ασφαλές προφίλ. Τροπικαμίδη: γρήγορη αποκατάσταση όρασης, μικρότερη καρδιολογική επιβάρυνση. Ατροπίνη: μεγάλη διάρκεια αλλά αυξημένες συστηματικές παρενέργειες.
Νομική, Ρυθμιστική & Αποζημιωτική Κατάσταση στην Ελλάδα
- Εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ (Αριθμός Άδειας Κυκλοφορίας διαθέσιμος στο website του ΕΟΦ).
- Διατίθεται με ιατρική συνταγή (χάρτινη ή ηλεκτρονική).
- Αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ για διαγνωστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.
- Πλήρης συμμόρφωση με τα πρότυπα του EMA.
Νεότερες Επιστημονικές Οδηγίες & Έρευνες (2022–2025)
- Κατευθυντήριες γραμμές της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας: Επιβεβαιώνουν την κυκλοπεντολάτη ως φάρμακο πρώτης επιλογής για την κυκλοπληγία σε παιδιά και ενήλικες (Οφθαλμολογικά Πρωτόκολλα Χρήσης, 2023).
- Διεθνείς δημοσιεύσεις (π.χ. American Academy of Ophthalmology, 2022–2025): Η συνδυαστική χρήση με τροπικαμίδη για καλύτερη ανοχή έχει ερευνηθεί σε νέες μελέτες, με καλά αποτελέσματα σε παιδιά με υπερμετρωπία ή μυωπία.
- Πρόσφατη ελληνική μελέτη (Ιατρική Σχολή Αθηνών, 2024): Η συστηματική εφαρμογή 0,5% έναντι 1% σε παιδιά κατέδειξε μειωμένες ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες και παρόμοια διαγνωστική ακρίβεια.
Για περισσότερες πληροφορίες παραπέμπουμε σε δημοσιευμένες κατευθυντήριες οδηγίες και ανασκοπήσεις στα αρχεία της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας και του ΕΟΦ.
Διαθεσιμότητα & Παράδοση (Συχνά Εμπορικά Μεγέθη – Ενδεικτικές Τιμές – Χρόνοι Παράδοσης)
| Συσκευασία | Περιεχόμενο | Ενδεικτική Τιμή | Παράδοση (Αθήνα) | Παράδοση (Θεσσαλονίκη) | Παράδοση (Πάτρα) | Παράδοση (Κρήτη) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Φιαλίδιο (droptainer) | 10ml 0,5% ή 1% | 4–7€ | 24–48 ώρες | 24–72 ώρες | 24–72 ώρες | 48–72 ώρες |
| Μονοδόσεις | 5x0,5ml | 5–8€ | 24–48 ώρες | 24–72 ώρες | 24–72 ώρες | 48–72 ώρες |
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Πόσο γρήγορα δρά η κυκλοπεντολάτη και πόση ώρα διαρκεί η θόλωση της όρασης;
Το μέγιστο αποτέλεσμα εμφανίζεται 30–60 λεπτά μετά την ενστάλαξη και η όραση επανέρχεται σταδιακά εντός 4–24 ωρών. - Πρέπει να αποφύγω ορισμένες δραστηριότητες μετά τη χρήση;
Ναι, θα πρέπει να αποφύγετε την οδήγηση, το διάβασμα και τη χρήση ηλεκτρονικών οθονών έως ότου αποκατασταθεί πλήρως η όρασή σας. - Μπορώ να χρησιμοποιήσω κυκλοπεντολάτη αν φοράω φακούς επαφής;
Οι φακοί επαφής θα πρέπει να αφαιρούνται πριν την ενστάλαξη και να ξαναφορεθούν μόνο όταν το φάρμακο έχει απομακρυνθεί πλήρως από τον οφθαλμό. - Υπάρχει κίνδυνος αν το φάρμακο καταποθεί κατά λάθος;
Σε περίπτωση κατάποσης (συνήθως σε μικρά παιδιά) επικοινωνήστε αμέσως με ιατρό ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210 7793777). - Πώς θα διατηρήσω το προϊόν;
Φυλάξτε το σε δροσερό, σκοτεινό μέρος, μακριά από παιδιά. Αποφύγετε χρήση πέραν της ημερομηνίας λήξης.

