Medroxyprogesterone (Medroxyprogesterone Acetate)

Μεδροξυπρογεστερόνη (Medroxyprogesterone Acetate): Οδηγός για τον Ασθενή στην Ελλάδα

Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος

• Διεθνής Ονομασία (INN): Μεδροξυπρογεστερόνη (Medroxyprogesterone Acetate)
• Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα: Provera, Depo-Provera, Amen, Farlutal
• Κωδικός ATC: G03AC06
• Διαθέσιμες Φαρμακοτεχνικές Μορφές και Περιεκτικότητες:
  • Δισκία: 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 100 mg
  • Ενέσιμο διάλυμα: 150 mg/ml (Depo-Provera), 104 mg/0,65 ml (SubQ-Depo)
• Κατασκευαστές: Pfizer, Viatris, Adamed, Generics
• Νομική Κατάσταση στην Ελλάδα: Διατίθεται ΜΟΝΟ με ιατρική συνταγή (Rx), υπόκειται σε έλεγχο του ΕΟΦ.

Μηχανισμός Δράσης

• Η μεδροξυπρογεστερόνη είναι ένα συνθετικό προγεσταγόνο, παρόμοιο με την φυσιολογική προγεστερόνη που παράγει ο οργανισμός σας.
• Δρα κυρίως αναστέλλοντας την ωορρηξία (εμποδίζει την απελευθέρωση ωαρίων από τις ωοθήκες), αυξάνοντας το πάχος της βλέννας του τραχήλου της μήτρας (δυσκολεύοντας τη δίοδο των σπερματοζωαρίων), και προκαλεί αλλαγές στο ενδομήτριο για πρόληψη ανεπιθύμητων κυήσεων ή αντιμετώπιση διαταραχών του κύκλου.
• Για τους ειδικούς: Δρα στο υποθάλαμο-υπόφυση μειώνοντας την έκκριση ωχρινοτρόπου (LH) και ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH), τροποποιεί τον υποδοχέα προγεστερόνης και αναστέλλει τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό στο ενδομήτριο.

Φαρμακοκινητική (Απορρόφηση, Μεταβολισμός, Απομάκρυνση, Διάρκεια Δράσης)

• Απορρόφηση: Τα δισκία αρχίζουν να απορροφώνται εντός 1-2 ωρών μετά τη λήψη από το στόμα, ενώ το ενέσιμο σκεύασμα έχει βραδύτερη και παρατεταμένη απορρόφηση.
• Βιοδιαθεσιμότητα: Υψηλή όταν λαμβάνεται από το στόμα.
• Μεταβολισμός: Μεταβολίζεται στο ήπαρ, κυρίως από ένζυμα CYP3A4.
• Απομάκρυνση: Αποβάλλεται κυρίως δια των ούρων ως ανενεργά μεταβολίτες.
• Διάρκεια δράσης: Τα δισκία έχουν διάρκεια 12-24 ώρες κατά δόση· το ενέσιμο σκεύασμα παραμένει στο σώμα έως και 12-13 εβδομάδες (μία ένεση).

Χρήση στην Καθημερινή Ζωή & Βέλτιστες Πρακτικές (Ελληνικά πρότυπα)

• Τυπικές δόσεις: Εξαρτώνται από τη χρήση (αντισύλληψη, θεραπεία ανωμαλιών κύκλου, ενδομητρίωση, παθολογικές αιμορραγίες, καρκίνος ενδομητρίου ή μαστού).
• Για αντισύλληψη: Ενέσιμο: 150 mg ενδομυικά κάθε 12 εβδομάδες ή 104 mg υποδόρια.
• Για αιμορραγίες εμμηνορρυσίας/διαταραχές κύκλου: Δισκία: 5–10 mg ημερησίως για 5–10 ημέρες κάθε μήνα.
• Χρήση στην κλινική πράξη:
  • Να λαμβάνεται πάντα μετά από συνεννόηση με γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο.
  • Συνιστάται σταθερή ώρα λήψης για μέγιστη αποτελεσματικότητα.
  • Εάν ξεχάσετε μία δόση, λάβετε τη συντομότερη δυνατή εκτός αν πλησιάζει η επόμενη δόση.
  • Αποφύγετε τη λήψη χωρίς επίβλεψη ειδικού.

Λήψη Πρωί Vs Βράδυ

• Πρωί:
  • Υπάρχει χαμηλότερος κίνδυνος αϋπνίας για ασθενείς που παρουσιάζουν νευρικότητα ή αλλαγές στη διάθεση ως παρενέργειες.
  • Επιτρέπει καλύτερη τήρηση προγράμματος με άλλες πρωινές συνήθειες (φάρμακα, γεύμα κ.λπ.).
• Βράδυ:
  • Ενδείκνυται εάν προκαλεί υπνηλία.
  • Αποφύγετε σε περίπτωση τάσης για γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή παλινδρόμηση.
• Η επιλογή της ώρας εξαρτάται από τις ατομικές ανάγκες και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Λήψη με Φαγητό ή Με Άδειο Στομάχι (Μεσογειακή Διατροφή)

• Η πρόσληψη δισκίων με ή χωρίς φαγητό ΔΕΝ επηρεάζει ουσιωδώς την απορρόφηση ή την αποτελεσματικότητα, ωστόσο ελαχιστοποιούνται οι στομαχικές ενοχλήσεις εάν λαμβάνεται με ελαφρύ γεύμα.
• Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή με φρούτα, λαχανικά και μέτρια λιπαρά διευκολύνει την ανοχή του φαρμάκου, αποφεύγοντας υπερβολικά λιπαρά/βαριά γεύματα.
• Αποφύγετε τα μεγάλα ή βαριά γεύματα εφόσον έχετε ενδείξεις γαστρεντερικών ενοχλήσεων.

Πιθανές Αλληλεπιδράσεις

Ενδείξεις (Εγκεκριμένες & Εκτός Ετικέτας)

Δοσολογίες σύμφωνα με την Ένδειξη και Ηλικιακή Ομάδα

Προφίλ Ασφαλείας & Πιθανές Παρενέργειες

• Συχνές:
  • Ανώμαλες εμμηνορυσίες (αιμορραγία, διακοπή περιόδου)
  • Αύξηση βάρους
  • Κεφαλαλγία, αίσθημα κόπωσης, ευερεθιστότητα
  • Ναυτία, ήπιος κοιλιακός πόνος
  • Μασταλγία ή αρθραλγίες
  • Τάση για ακμή
• Λιγότερο συχνές:
  • Υπέρταση, κατακράτηση υγρών
  • Δυσφορία στο στομάχι, ήπαρ
  • Αλλαγές στη libido
• Σπάνιες/Σοβαρές:
  • Θρομβοεμβολικά επεισόδια (πολύ σπάνια)
  • Αλλεργικές αντιδράσεις (οίδημα, δυσκολία στην αναπνοή)
  • Βαριά ηπατική βλάβη
  • Κατάθλιψη

Οδηγίες Ορθής Χρήσης & Συμβουλές (Φαρμακοποιού/Ιατρού)

• Να ακολουθείτε αυστηρά τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού για το θεραπευτικό σχήμα.
• Φυλάσσεται σε δροσερό και ξηρό μέρος (<25°C), μακριά από παιδιά.
• Μην λαμβάνετε διπλή δόση εάν παραλείψετε μία.
• Σε ενέσιμη μορφή: μόνο σε ιατρείο/νοσοκομείο ή υπό την επίβλεψη επαγγελματία υγείας.
• Μην διακόπτετε απότομα τη θεραπεία χωρίς την έγκριση του γιατρού.
• Σε περιπτώσεις παρατεταμένης άμηνίας/αιμορραγίας, ενημερώστε αμέσως τον ιατρό σας.
• Αναφέρετε τυχόν αλλεργίες ή λήψη άλλων φαρμάκων στον φαρμακοποιό.

Εναλλακτικές Θεραπείες & Συγκριτική Επισκόπηση (Αποζημιούμενες από τον ΕΟΠΥΥ)

• Λεβονοργεστρέλη (Mirena, Levosert): Ενδομητρίου σπιράλ, μακράς διαρκείας δράση, μειώνει σημαντικά τις ανωμαλίες κύκλου.
• Νόρθιστερόνη (Primolut-Nor): Φτηνότερο, συνήθως σε δισκία, παρόμοιο προφίλ παρενεργειών αλλά ελαφρώς διαφορετικό ορμονικό προφίλ.
• Δινογεστ (Visanne): Νεότερο προγεσταγόνο για ενδομητρίωση, καλή ανεκτικότητα, εφάπαξ λήψη.
• Συνδυασμένα αντισυλληπτικά δισκία (Δισκία που περιέχουν οιστρογόνο και προγεσταγόνο): Πολλαπλές επιλογές, αντισυλληπτική κάλυψη και ρύθμιση κύκλου, αλλά περισσότερες αντενδείξεις.

Συμβουλευτείτε τον ιατρό/φαρμακοποιό σχετικά με το καταλληλότερο σκεύασμα για εσάς.

Νομικό Καθεστώς, Καταχώριση και Αποζημίωση στην Ελλάδα

• Εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων).
• Διατίθεται μόνο με ιατρική συνταγή (καθεστώς «Rx»).
• Αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ για συγκεκριμένες ενδείξεις (αντισύλληψη, καρκίνος κ.α.), βάσει ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
• Προϊόντα γενόσημα και πρωτότυπα εγκεκριμένα στην Ελλάδα.

Τελευταίες Ενημερώσεις & Κλινικές Κατευθυντήριες Οδηγίες (2022–2025)

• Η Ελληνική Μαιευτική και Γυναικολογική Εταιρεία και η ΕΕΕΓ συνιστούν τη χρήση μεδροξυπρογεστερόνης σε γυναίκες που δεν αντενδείκνυνται για προγεσταγόνα και για ειδικές παθήσεις (θέση 2023).
• Σύμφωνα με τον ΕΟΦ (οδηγία 2023/2024), επισημαίνεται προσοχή σε παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης και η ηπατική/νεφρική ανεπάρκεια.
• Πρόσφατες πολυκεντρικές μελέτες (π.χ. Global Prospective Study 2024) δεν διαπίστωσαν αύξηση καρκίνου μαστού σε συνήθη χρήση, αλλά απαιτείται κλινικός έλεγχος.
• Στα νέα δεδομένα υπάρχει περαιτέρω έμφαση στην εξατομίκευση δοσολογίας και επανεκτίμηση της συνέχισης της θεραπείας ανά έτος.

Διαθεσιμότητα & Παράδοση

• Διαθέσιμα σε πλήθος φαρμακείων και φαρμακαποθηκών σε όλη την Ελλάδα.
• Πολύ διαδεδομένα μεγέθη συσκευασίας:
  • Δισκία: κουτιά 10, 30 ή 90 δισκίων
  • Ενέσιμα: φιαλίδια 1 x 150mg/1ml, προγεμισμένες σύριγγες 104mg/0,65ml

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσο γρήγορα θα δράσει η μεδροξυπρογεστερόνη στην περίοδό μου;
   Η έναρξη δράσης συνήθως εμφανίζεται εντός εβδομάδας για ρύθμιση κύκλου· για αντιμετώπιση ανωμαλιών μπορεί να χρειαστούν 1–3 μήνες.
2. Μπορώ να μείνω έγκυος αμέσως μετά τη διακοπή του φαρμάκου;
   Ο κύκλος σας μπορεί να αργήσει να επανέλθει έως και 6–18 μήνες (κυρίως μετά από ενέσιμο). Συμβουλευτείτε το γυναικολόγο σας εάν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη.
3. Τι να κάνω εάν παραλείψω μία δόση;
   Λάβετε την όσο το δυνατόν συντομότερα αν δεν πλησιάζει η επόμενη δόση. Για ενέσιμη μορφή, ενημερώστε άμεσα τον ιατρό για νέο ραντεβού.
4. Επηρεάζει το φάρμακο το βάρος ή το δέρμα μου;
   Η αύξηση βάρους και διαταραχές στην επιδερμίδα είναι συχνές. Η υγιεινή διατροφή (μεσογειακή) και συχνή άσκηση μειώνουν τον κίνδυνο.
5. Υπάρχουν φυσικές/μη ορμονικές εναλλακτικές στην Ελλάδα;
   Ναι, π.χ. σπιράλ χαλκού (αντισύλληψη), φυτικής προέλευσης σκευάσματα (όμως με μικρή τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας)—ρωτήστε τον ειδικό σας.

Για οποιαδήποτε απορία, αναζητήστε συμβουλή από το γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας. Η παραπάνω περιγραφή ενημερώνει και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα.