Sleepose (Μελατονίνη): Πλήρης Περιγραφή για Ασθενείς στην Ελλάδα
Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος
| Δραστική Ουσία (INN) | Μελατονίνη (Melatoninum) |
| Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα | Sleepose®, Circadin®, Melatonin Wis, Melatosil κ.ά. |
| ATC Κωδικός | N05CH01 |
| Διαθέσιμες Μορφές & Δυνατότητες | Δισκία ελεγχόμενης ή άμεσης αποδέσμευσης 1 mg, 2 mg, 3 mg, 5 mg & 10 mg, καψάκια, σταγόνες |
| Κατασκευαστές | UNI-PHARMA, Vianex, Abbott, Galenica και άλλοι |
| Χορήγηση | Χωρίς ιατρική συνταγή (OTC) για δόσεις έως 2 mg· απαιτείται συνταγή για μεγαλύτερες δόσεις |
Μηχανισμός Δράσης
Απλά λόγια: Η μελατονίνη είναι ορμόνη που παράγει φυσικά ο οργανισμός μας (κυρίως από την επίφυση στον εγκέφαλο) και βοηθά στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού και του ύπνου. Η λήψη συμπληρώματος μελατονίνης όπως το Sleepose, ενισχύει το φυσικό σήμα που δίνει στον εγκέφαλο την εντολή να προετοιμαστεί για ύπνο.
Για ειδικούς υγείας: Αγωνιστής των μελατονινικών υποδοχέων MT1 και MT2 στον υπερχιασματικό πυρήνα του υποθαλάμου, επιδρώντας στη συγχρονισμένη απελευθέρωση της ορμόνης και φάσεις του κιρκαδικού ρυθμού, χωρίς σημαντικό δυναμικό κατάχρησης ή επίδραση στη GABAεργική νευρωνική μετάδοση.
Φαρμακοκινητική
- Απορρόφηση: Ταχεία, με μέγιστη συγκέντρωση στο πλάσμα σε 45–60 λεπτά (Cmax).
- Βιοδιαθεσιμότητα: 10–56% (έντονος μεταβολισμός πρώτης διόδου).
- Μεταβολισμός: Ηπατικός (CYP1A2 κυρίως), σε αδρανείς μεταβολίτες.
- Αποβολή: Νεφρική ως 6-υδροξυμελατονίνη, ημιζωή ~40–60 λεπτά (παρατείνεται σε δισκία παρατεταμένης αποδέσμευσης).
- Διάρκεια δράσης: Περίπου 4–8 ώρες, αναλόγως μορφής.
Χρήση στην Καθημερινή Ζωή – Ορθές Πρακτικές στην Ελλάδα
- Για ενήλικες με περιστασιακή ή χρόνια αϋπνία, δυσκολία έναρξης ύπνου ή διαταραχές σχετιζόμενες με αλλαγή ώρας (jet lag & εργασία σε βάρδιες).
- Συνιστώμενη δοσολογία: 1–5 mg, 30–60 λεπτά πριν την αναμενόμενη ώρα ύπνου.
- Δεν προκαλεί εθισμό, υπνηλία την επόμενη ημέρα ή αντίστροφα συμπτώματα διακοπής.
- Συνδυάζεται με κατάλληλη υγιεινή ύπνου – σκοτεινό περιβάλλον, αποφυγή οθονών το βράδυ, ήσυχο δωμάτιο.
- Στην Ελλάδα, προτιμάται λήψη κατά τους μήνες με παρατεταμένο φως το βράδυ ή σε μετατοπίσεις ωραρίου.
Δοσολογία Πρωί vs. Βράδυ
- Πρωί: Η λήψη το πρωί δεν συνιστάται στη συνήθη πρακτική· μπορεί να διαταράξει το βιολογικό ρολόι, να προκαλέσει κόπωση και υπνηλία.
- Βράδυ: Λήψη 30–60 λεπτά πριν τον ύπνο συμβάλλει στη σωστή έναρξη και ποιότητα του ύπνου. Για σταθερότητα αποτελέσματος, προτείνεται λήψη την ίδια ώρα κάθε βράδυ.
- Συμβουλή: Ρυθμίστε υπενθύμιση και αποφύγετε τη λήψη εάν αναμένεται δραστηριοποίηση (οδήγηση, εργασία).
Λήψη με ή χωρίς Τρόφιμα – Ελληνικές Διατροφικές Συνήθειες
- Η λήψη μελατονίνης μετά από βαρύ γεύμα, ιδιαίτερα με πολλά λιπαρά (π.χ. κλασικό ελληνικό δείπνο με πλούσιο ελαιόλαδο, κρέας), ενδέχεται να καθυστερήσει την απορρόφηση και να μειώσει τη δραστικότητα.
- Καλύτερα να λαμβάνεται με άδειο στομάχι ή ελαφρύ γεύμα το βράδυ, όπως σαλάτα ή γιαούρτι.
- Αποφύγετε τα γλυκά και το αλκοόλ κατά τη λήψη, γιατί επηρεάζουν τη μελατονίνη.
Προειδοποιήσεις Αλληλεπιδράσεων
| Κατηγορία | Δυνητική Αλληλεπίδραση | Σύσταση |
| Φαγητό | Λιπαρά/βαριά γεύματα | Καθυστέρηση απορρόφησης· αποφυγή |
| Αλκοόλ | Μειώνει αποτελεσματικότητα, επιδεινώνει υπνηλία | Αποφύγετε ταυτόχρονη λήψη |
| Φάρμακα | Αναστολείς CYP1A2, SSRIs, αντιπηκτικά, αντισυλληπτικά | Πιθανές αυξομειώσεις επιπέδων μελατονίνης· ενημερώστε τον γιατρό/φαρμακοποιό σας |
| Βότανα | Υπναγωγά (Βαλεριάνα, Χαμομήλι) | Ενίσχυση υπνηλίας – με προσοχή σε υψηλές δόσεις |
Ενδείξεις – Επίσημες & Eκτός Ένδειξης Χρήσεις
| Ένδειξη | Ρυθμός Εγκρίσεων ΕΟΦ/ΕΜΑ | Δόση Εκκίνησης |
| Πρωτοπαθής αϋπνία σε άτομα ≥55 ετών | Εγκεκριμένη | 2 mg άπαξ ημερησίως (μορφή παρατεταμένης αποδέσμευσης) |
| Jet lag | Εγκεκριμένη | 0,5–5 mg πριν την ώρα ύπνου, για έως 5 ημέρες |
| Παιδιατρική αϋπνία (νευροαναπτυξιακές διαταραχές) | Εκτός ένδειξης, με βάση διεθνείς οδηγίες | 1–3 mg, έναρξη χαμηλής δόσης |
| Διαταραχές ύπνου σε άτομα τρίτης ηλικίας | Εγκεκριμένη/προτεινόμενη | 1–2 mg |
| Εργασία σε βάρδιες | Εκτός ένδειξης | 1–3 mg το βράδυ/μεταβλητά |
| Κιρκαδικά προβλήματα (π.χ. blind circadian rhythm disorder) | Εκτός ένδειξης | 0,5–5 mg |
Τυπική Δοσολογία Ανά Κλινική Ένδειξη
| Ηλικιακή Ομάδα | Ένδειξη | Τυπική Δόση | Μέγιστη Δόση |
| Ενήλικες | Αϋπνία, jet lag | 1–2 mg (έως 5 mg) | 10 mg |
| Ηλικιωμένοι | Χρόνια αϋπνία | 2 mg (παρατεταμένης αποδέσμευσης) | 5 mg |
| Παιδιά (≥2 ετών) | Διαταραχές ύπνου με νευροαναπτυξιακά | 1 mg (έναρξη) | 5 mg |
| Έφηβοι | Δυσρυθμίες ύπνου | 2–3 mg | 5 mg |
Προφίλ Ασφαλείας – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
- Συχνές: Υπνηλία, πονοκέφαλος, ξηροστομία, ζάλη, υπνηλία το πρωί (σπάνια σε δισκία παρατεταμένης δράσης)
- Λιγότερο συχνές: Γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία, φούσκωμα, διάρροια)
- Σπάνιες: Διαταραχές διάθεσης, παροδικές εφιάλτες, αλλεργικές αντιδράσεις (κνησμός, εξάνθημα), ταχυκαρδία
- Προειδοποιήσεις: Όχι σε άτομα με άνοια ή βαριά ηπατική ανεπάρκεια. Προσοχή στη συγχορήγηση με φάρμακα που παρατείνουν το QT ή αντιπηκτικά.
| Σύμπτωμα | Συχνότητα | Προτεινόμενη Αντιμετώπιση |
| Υπνηλία | Συχνή | Προγραμματισμός ύπνου/λήψης |
| Πονοκέφαλος | Μέτρια | Υδροχόρηση, προσωρινή διακοπή αν επιμένει |
| Γαστρεντερικές ενοχλήσεις | Λιγότερο συχνή | Λήψη μετά από ελαφρύ γεύμα |
| Αλλεργία | Σπάνια | Άμεση διακοπή και ενημέρωση γιατρού |
Συμβουλές Ορθής Χρήσης από Φαρμακοποιό/Γιατρό για την Ελλάδα
- Λαμβάνετε το Sleepose καθημερινά την ίδια ώρα για καλύτερα αποτελέσματα.
- Μην οδηγείτε ή χειρίζεστε μηχανήματα μετά τη λήψη, ιδίως τις πρώτες ημέρες.
- Συνδυάστε με σωστή υγιεινή ύπνου: Δροσερό, σκοτεινό δωμάτιο, αποφυγή τηλεόρασης/κινητού 1 ώρα πριν τον ύπνο, περιορίστε καφέ και αλκοόλ.
- Ενημερώστε για προϋπάρχουσες παθήσεις (π.χ. ήπαρ, καρδιά) ή φάρμακα που λαμβάνετε.
- Μην χρησιμοποιείται για παρατεταμένες περιόδους χωρίς ιατρική καθοδήγηση (>3 μήνες).
Εναλλακτικές Θεραπείες – Συγκριτική Επισκόπηση
- Βαλσαμόχορτο (Υπερικό), Βαλεριάνα, Χαμομήλι: Φυτικά σκευάσματα, σχετικά ήπια δράση· συχνά σε συνδυασμούς.
- Ζολπιδέμη (Stilnox), Ζοπικλόνη: Δραστικά υπνωτικά, αποδίδουν άμεσο ύπνο αλλά με κίνδυνο εθισμού, διαταραχών μνήμης και φαινομένων «hangover».
- Ραμελτεόν: Αγωνιστής μελατονινικών υποδοχέων, εγκεκριμένος στην ΕΕ αλλά όχι ακόμα στην Ελλάδα (ως το 2024).
- Benzodiazepines (π.χ. Tavor, Lexotanil): Αποδίδουν ισχυρό υπνωτικό αποτέλεσμα, αλλ’ αυξάνουν τον κίνδυνο εξάρτησης, πτώσεων και γνωστικής δυσλειτουργίας σε ηλικιωμένους.
- NHS reimbursement (ΕΟΠΥΥ): Μόνο για Circadin® σε αϋπνία ≥55 ετών, μερική κάλυψη.
Νομοθετικό Καθεστώς & Αποζημίωση στην Ελλάδα
- Μητρώο του ΕΟΦ, τήρηση ΠΔ 36/2022 & ΚΥΑ 254921/2021 για διακίνηση OTC σκευασμάτων έως 2 mg.
- Για συγκεντρώσεις >2 mg, απαιτείται ιατρική συνταγή και ένδειξη χρήσης.
- Αποζημίωση ΕΟΠΥΥ για Circadin® (2 mg): Μόνο άνω των 55 ετών και με τεκμηριωμένη διάγνωση πρωτοπαθούς αϋπνίας.
- Κάθε φαρμακοποιός υποχρεούται να καταγράφει παρατηρήσεις και να αναφέρει σπάνιες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Νεότερες Έρευνες & Κατευθυντήριες Οδηγίες (2022–2025)
- Μελέτες (J. Sleep Research, 2023; ΕΕΝ ενήλικες – European Sleep Research Society, 2024 guidelines) επιβεβαιώνουν ότι η μελατονίνη βελτιώνει ιδιαίτερα τον χρόνο έναρξης του ύπνου, με άριστο προφίλ ανοχής, ενώ η παρατεταμένη χρήση σε συνήθεις δοσολογίες δεν σχετίζεται με εξάρτηση ή έτερα σοβαρά ανεπιθύμητα αποτελέσματα.
- Ελληνικός Οργανισμός Ύπνου (ΕΟΥ, 2023): Προτείνει ελαχιστοποίηση χρήσης υπνωτικών και προτίμηση μελατονίνης σε ηλικιωμένους ασθενείς.
- Νεότερες συγκριτικές μελέτες (BMJ Open, 2024): Δείχνουν αποτελεσματικότητα ακόμα και σταθερών χαμηλών δόσεων (0,5 mg–1 mg) ειδικά για jet lag και διαταραχές ύπνου λόγω βαρδιών.
Διαθεσιμότητα & Παράδοση στην Ελλάδα
| Συσκευασία | Δραστικότητα ανά δισκίο | Τιμή (ενδεικτική, 6/2024) | Χρόνος Παράδοσης |
| 10 δισκία | 2 mg | ~4–5 € | 1 ημέρα (Αθήνα), 1–2 ημέρες (Θεσσαλονίκη), 2–3 ημέρες (επαρχία, νησιά) |
| 30 δισκία | 2 mg | ~10–13 € | 1 ημέρα (Αθήνα), 1–2 ημέρες (Θεσσαλονίκη), 2–3 ημέρες (επαρχία) |
| 20 καψάκια | 5 mg | ~10–12 € | 1–2 ημέρες |
| Σταγόνες (για παιδιά) | 1 mg/ml | ~7–9 € | 1–3 ημέρες |
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Μπορώ να πάρω Sleepose κάθε βράδυ χωρίς διακοπή;
Η μελατονίνη είναι ασφαλής για βραχυπρόθεσμη και μέτριας διάρκειας χρήση. Για μακροχρόνια λήψη (>3 μήνες), συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για πιθανή επαναξιολόγηση. - Επηρεάζει η μελατονίνη την οδήγηση;
Μπορεί να προκαλέσει υπνηλία τις πρώτες ώρες μετά τη λήψη. Μην οδηγείτε ή κάνετε εργασία που απαιτεί συγκέντρωση αμέσως μετά τη χρήση. - Πώς επιλέγω τη σωστή δόση και μορφή (π.χ. σταγόνες, δισκία, καψάκια);
Για ενήλικες, προτιμήστε δισκία 1–2 mg παρατεταμένης αποδέσμευσης. Για παιδιά, συστήνονται σταγόνες χαμηλής δόσης. Ζητήστε εξατομικευμένη συμβουλή από φαρμακοποιό ή ιατρό. - Θα με βοηθήσει για jet lag ή ταξίδι στο εξωτερικό;
Ναι, η μελατονίνη προτείνεται από όλους τους διεθνείς οργανισμούς για μείωση των συμπτωμάτων jet lag, έναρξη ύπνου και προσαρμογή σε νέα ωράρια. - Μπορώ να συνδυάσω μελατονίνη με άλλα υπναγωγά ή βότανα;
Μόνο μετά από σύσταση ιατρού/φαρμακοποιού, λόγω πιθανής υπερβολικής υπνηλίας ή αλληλεπιδράσεων.
Για οποιαδήποτε απορία ή εξατομικευμένη συμβουλή, απευθυνθείτε στον φαρμακοποιό ή ιατρό σας.