Περιγραφή Φαρμάκου: Zyloprim (Αλλοπουρινόλη)
Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος
| Δραστική Ουσία (INN) | Αλλοπουρινόλη |
| Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα | Zyloprim®, Allopurinol Win®, Purinol® |
| Κωδικός ATC | M04AA01 |
| Διαθέσιμες Μορφές & Δυνάμεις | Δισκία 100 mg & 300 mg |
| Κατασκευαστές | Aspen Pharma, WinMedica, Sandoz, Pfizer (αναλόγως συσκευασίας) |
| Καθεστώς Χορήγησης | Με ιατρική συνταγή (Γραπτή, μη επαναλαμβανόμενη - ΦΥΚ/Υπερκαλυπτόμενα από ΕΟΠΥΥ) |
Μηχανισμός Δράσης
Η αλλοπουρινόλη είναι αναστολέας της ξανθινικής οξειδάσης, ενός ενζύμου υπεύθυνου για τη μετατροπή των πουρινών σε ουρικό οξύ στον οργανισμό. Έτσι, μειώνει τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα και στα ούρα.
- Για ειδικούς: Αναστέλλει μη-ανταγωνιστικά το ένζυμο ξανθινική οξειδάση, μετατρέποντας τις υπερβολικές πουρίνες σε λιγότερο τοξικά παραπροϊόντα.
- Για ασθενείς: Περιορίζει τη δημιουργία κρυστάλλων ουρικού οξέος που προκαλούν ουρική αρθρίτιδα (ποδάγρα) και πέτρες στα νεφρά.
Φαρμακοκινητική
- Απορρόφηση: Πολύ καλή από το γαστρεντερικό. Μέγιστες συγκεντρώσεις σε 1,5 ώρα.
- Μεταβολισμός: Στο ήπαρ και στους ιστούς κύριως σε οξυπουρινόλη (ενεργό μεταβολίτη).
- Απέκκριση: Κυρίως από τα νεφρά ως οξυπουρινόλη. Η ημιζωή οξυπουρινόλης: 18–30 ώρες.
- Διάρκεια Δράσης: Παράταση πέραν των 24 ωρών με τακτική λήψη.
Χρήση στην Καθημερινότητα & Βέλτιστες Πρακτικές
Η αλλοπουρινόλη προορίζεται κυρίως για χρόνια θεραπεία και όχι για οξεία κρίση ουρικής αρθρίτιδας. Οι συνήθεις αρχικές δόσεις για ενήλικες είναι 100 mg ημερησίως, με σταδιακή αύξηση βασισμένη στα επίπεδα ουρικού οξέος και την ανταπόκριση. Τυπική συνιστώμενη δόση: 100–300 mg ημερησίως.
- Να λαμβάνετε το φάρμακο καθημερινά, την ίδια ώρα κάθε μέρα.
- Η έναρξη με χαμηλή δόση αποτρέπει κρίσεις αφύσικες αυξήσεις ουρικού οξέος.
- Η διατροφή πλούσια σε λαχανικά, χαμηλή σε κρέας και θαλασσινά, ευνοεί τη θεραπεία.
Λήψη Πρωί ή Βράδυ; Οδηγίες για Κανονικότητα
- Πλεονεκτήματα λήψης πρωί: Συνδυάζεται με άλλες αγωγές. Διευκολύνει τη συνεπή λήψη λόγω ρουτίνας.
- Πλεονεκτήματα λήψης βράδυ: Σε ασθενείς με γαστρεντερικές διαταραχές, αποφεύγονται οι ενοχλήσεις.
- Συμβουλή: Ενδείκνυται σταθερή λήψη σε ίδια ώρα. Επιλέξτε πρωί ή βράδυ ανάλογα με το πρόγραμμα & τις συνήθειές σας.
Χορήγηση με ή χωρίς φαγητό — Επίδραση των γευμάτων & Ελληνικές διατροφικές συνήθειες
- Συνιστάται να λαμβάνεται μετά το φαγητό, ειδικά αν προκαλεί γαστρεντερική δυσφορία.
- Η απορρόφηση δεν επηρεάζεται σημαντικά από τα γεύματα. Ωστόσο, στο τυπικό ελληνικό γεύμα (βαρύ ή πλούσιο), η λήψη μετά το φαγητό μειώνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Αποφύγετε αλκοολούχα ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες (π.χ. μπίρα).
Προειδοποιήσεις Αλληλεπιδράσεων
| Τρόφιμα/Ποτά | - Αλκοόλ: Μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα ουρικού οξέος & να μειώσει τη δράση του φαρμάκου.
- Τρόφιμα πλούσια σε πουρίνες (συκώτι, κόκκινο κρέας, θαλασσινά): Να περιοριστούν.
|
| Φάρμακα | - Αζαθειοπρίνη/6-μερκαπτοπουρίνη: Αυξημένη τοξικότητα. Προσαρμόστε τις δόσεις ή αποφύγετε συνύπαρξη.
- Διουρητικά (θειαζιδικά): Αυξημένος κίνδυνος εξανθήματος & τοξικότητας.
- Αντιπηκτικά τύπου κουμαρίνης: Απαιτείται συχνός έλεγχος INR.
- Φαινυτοΐνη, αμπικιλλίνη, κυκλοσπορίνη: Ενισχυμένες ανεπιθύμητες ενέργειες ή μεταβολικές αλληλεπιδράσεις.
|
Ενδείξεις (Επίσημες & Off-label)
| Επίσημες Ενδείξεις στην Ελλάδα | - Χρόνια υπερουριχαιμία (ιδίως σε ουρική αρθρίτιδα/ποδάγρα)
- Λιθίαση ουρικού οξέος στα νεφρά
- Υπερουριχαιμία σε όγκους κατά τη χημειοθεραπεία (σύνδρομο λύσης όγκου)
|
| Off label/Παραπέρα ενδείξεις | Κληρονομικές διαταραχές του μεταβολισμού πουρινών (σπάνιες) |
Δοσολογία Ανά Ενδείξη
| Ένδειξη | Ενήλικες | Παιδιά | Ηλικιωμένοι/Νεφρική Δυσλειτουργία |
| Χρόνια υπερουριχαιμία/Ουρική αρθρίτιδα | 100-300 mg/ημ., προσαρμογή έως 900 mg εφόσον απαιτείται (σε 1–3 δόσεις) | 10 mg/kg/ημέρα μέγιστη. Σπάνια χορηγείται. | 100 mg/ημ. έναρξη, αργή τιτλοποίηση & συχνός έλεγχος νεφρικής λειτουργίας |
| Λιθίαση ουρικού οξέος/σύνδρομο λύσης όγκου | 200–400 mg/ημ. πριν ή κατά τη χημειοθεραπεία | Σύμφωνα με το βάρος, όχι για παιδιά < 6 ετών | Ακριβής προσαρμογή κατόπιν ιατρικής οδηγίας |
Προφίλ Ασφαλείας - Παρενέργειες
| Συχνές (1–10%) | - Εξάνθημα, κνησμός (φαγούρα)
- Γαστρεντερικές ενοχλήσεις (ναυτία, διάρροια)
- Ζάλη, υπνηλία
|
| Σπάνιες (<1%) | - Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (σύνδρομο Stevens-Johnson, τοξική επιδερμική νεκρόλυση)
- Ηπατική βλάβη ή διαταραχή ηπατικών ενζύμων
- Αλλεργική αντίδραση (πρήξιμο, δύσπνοια)
|
| Προειδοποιήσεις | Διακόψτε άμεσα το φάρμακο και επικοινωνήστε με ιατρό σε περίπτωση σοβαρό εξανθήματος ή συμπτωμάτων αλλεργίας. |
Οδηγίες Ορθής Χρήσης από Φαρμακοποιό ή Ιατρείο
- Μην σταματάτε ξαφνικά το φάρμακο χωρίς ιατρική συμβουλή – ενδέχεται να εμφανιστούν νέες κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας.
- Ενημερώστε το γιατρό για όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα που λαμβάνετε.
- Ενυδάτωση: Πίνετε επαρκές νερό (1,5–2 λίτρα ημερησίως) αν δεν υπάρχουν περιορισμοί υγρών.
- Συνιστάται τακτική παρακολούθηση ηπατικής & νεφρικής λειτουργίας (~κάθε 3–6 μήνες).
- Τηρείτε διατροφή φιλική προς χαμηλό ουρικό οξύ – λιγότερο κόκκινο κρέας, θαλασσινά, αλκοόλ, περισσότερα φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά.
Εναλλακτικές Θεραπείες (Αποζημιούμενες από ΕΟΠΥΥ)
- Φεμπουξοστάτη (Adenuric®): Αναστολέας ξανθινικής οξειδάσης νέας γενιάς. Πλεονεκτήματα: ισχυρότερη δράση, καλύτερη ανοχή σε ορισμένους. Μειονεκτήματα: μακροχρόνια καρδιαγγειακή ασφάλεια υπό παρακολούθηση, υψηλότερο κόστος.
- Προβενεσίδη (μικρή διαθεσιμότητα): Αυξάνει την απέκκριση ουρικού οξέος, κυρίως σε νεαρούς με διατηρημένη νεφρική λειτουργία.
- Διαιτητική παρέμβαση (συμπληρωματική): Μείωση πουρινών, απώλεια βάρους, άσκηση.
- Όλες οι επιλογές καλύπτονται με συνταγή ΕΟΠΥΥ, όπου ενδείκνυται ιατρικά.
Νομικό Καθεστώς, Εγκρίσεις & Αποζημίωση στην Ελλάδα
- ΕΟΦ: Εγκεκριμένο φάρμακο από τον Ελληνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).
- ΕΟΠΥΥ/Συνταγογράφηση: Συμπεριλαμβάνεται στη λίστα φαρμάκων υψηλού κόστους (ΦΥΚ). Καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ, απαιτείται συνταγή ιατρού.
- Διατίθεται μόνο με συνταγή.
- Ενημέρωση για όλα τα διαθέσιμα σκευάσματα και υπό στοιχειώδες προσωπικό γιατρού/φαρμακοποιού ανά περίπτωση.
Νεότερη Έρευνα (2022–2025) & Κατευθυντήριες Οδηγίες
- Κατευθυντήριες οδηγίες EULAR 2024 και Ελληνικής Εταιρείας Ρευματολογίας προτείνουν σταθερά την αλλοπουρινόλη πρώτης γραμμής έναντι της ουρικής αρθρίτιδας για την πλειοψηφία των ασθενών.
- Ασφαλής χρήση ακόμα και σε χρόνιους ασθενείς άνω των 65 ετών με σταδιακή προσαρμογή δοσολογίας.
- Νεότερες μελέτες (J Rheumatol 2023, Ann Intern Med 2024) δείχνουν ότι η έναρξη με χαμηλή δόση (100 mg) και προοδευτική αύξηση είναι προτιμότερη για μείωση παρενεργειών.
- Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων φαρμάκων ΕΟΦ (2024), η αλλοπουρινόλη καλύπτεται όσο πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις συνταγογράφησης.
Διαθεσιμότητα & Παράδοση
| Συσκευασίες | 30 δισκία, 100 δισκία (ανάλογα με τον κατασκευαστή και τη δόση) |
| Ενδεικτική Τιμή Λιανικής | 2,15 €–7,80 € (ανάλογα τη συσκευασία και την εταιρεία, ΦΥΚ αποζημιούμενο από ΕΟΠΥΥ) |
| Χρόνος Παράδοσης (κύριες πόλεις) | - Αθήνα: 1–2 ημέρες
- Θεσσαλονίκη: 1–2 ημέρες
- Πάτρα, Ηράκλειο, Λάρισα: 2–3 εργάσιμες
- Απομακρυσμένες/νησιωτικές περιοχές: έως 4 ημέρες
|
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Ερώτηση: Μπορώ να λαμβάνω την αλλοπουρινόλη εάν έχω πέτρες στα νεφρά;
Απάντηση: Ναι, η αλλοπουρινόλη βοηθά στην πρόληψη σχηματισμού πετρών ουρικού οξέος στα νεφρά. Απαραίτητη η τακτική ιατρική παρακολούθηση. - Ερώτηση: Τι πρέπει να κάνω αν ξεχάσω μια δόση;
Απάντηση: Πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε. Εάν πλησιάζει η επόμενη δόση, παραλείψτε την ξεχασμένη και συνεχίστε κανονικά. Μην διπλασιάζετε τις δόσεις. - Ερώτηση: Χρειάζεται διατροφή παράλληλα με τη θεραπεία;
Απάντηση: Ναι, συστήνεται αποφυγή τροφίμων πλούσιων σε πουρίνες (κόκκινο κρέας, θαλασσινά, όσπρια σε περίσσεια) και μειωμένη κατανάλωση αλκοόλ, για καλύτερα αποτελέσματα. - Ερώτηση: Είναι ασφαλής η χρήση σε άτομα μεγάλης ηλικίας;
Απάντηση: Ναι, με κατάλληλη προσαρμογή της δόσης αναλόγως της νεφρικής λειτουργίας και συχνή παρακολούθηση. - Ερώτηση: Τι ιατρικές εξετάσεις χρειάζονται κατά τη θεραπεία;
Απάντηση: Περιοδικός έλεγχος ουρικού οξέος, ηπατικών ενζύμων & νεφρικής λειτουργίας (συνήθως κάθε 3–6 μήνες).
