Prometrium (Προγεστερόνη): Ολοκληρωμένη Πληροφορία Φαρμάκου για τους Ασθενείς στην Ελλάδα
Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος
- Διεθνής Ονομασία (INN): Προγεστερόνη (Progesterone)
- Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα: Prometrium®, Utrogestan®, Endometrin®
- Κώδικας ATC: G03DA04
- Διαθέσιμες Φαρμακοτεχνικές Μορφές & Δοσολογίες:
- Κάψουλες: 100 mg, 200 mg
- Κολπικά δισκία/υπόθετα: 100 mg, 200 mg
- Εναιώρημα ή άλλες μορφές: Όχι διαθέσιμες στην Ελλάδα
- Κατασκευαστές: Besins Healthcare, FAMAR, L.Dos Medical
- Καθεστώς Χορήγησης: Διατίθεται μόνο με ιατρική συνταγή (φαρμακευτική αγωγή κατηγορίας Β/Γ, σύμμορφα με τον ΕΟΦ - Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων)
Μηχανισμός Δράσης
Η προγεστερόνη είναι φυσική ορμόνη που παράγεται κυρίως στις ωοθήκες και παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου και στην υποστήριξη της εγκυμοσύνης. Για τους ασθενείς: η προγεστερόνη βοηθά την φυσιολογική λειτουργία του ενδομητρίου, προετοιμάζοντας το για εμβρυοφύτευση και διατήρηση της κύησης. Για τους ειδικούς: η προγεστερόνη ασκεί την φαρμακολογική της δράση δεσμεύοντας τους ενδοκυττάριους υποδοχείς προγεστερόνης, επάγοντας έκκριση λευκωματίνης και αναστέλλοντας την απελευθέρωση γοναδοτροπινών της υπόφυσης.
Φαρμακοκινητική (Απορρόφηση, Μεταβολισμός, Αποβολή, Διάρκεια Δράσης)
- Απορρόφηση: Η απορρόφηση από το στόμα είναι ικανοποιητική – αυξάνεται με τα λιπαρά γεύματα.
- Μεταβολισμός: Γίνεται κυρίως στο ήπαρ. Βιοδιαθεσιμότητα μεγαλύτερη από το κολπικό έναντι του από του στόματος.
- Αποβολή: Τα μεταβολίτες αποβάλλονται από τα ούρα.
- Διάρκεια δράσης: 6–12 ώρες (από του στόματος), 12–14 ώρες (κολπική χορήγηση).
Χρήση στην Καθημερινή Ζωή — Καλύτερες Πρακτικές στην Ελλάδα
Το Prometrium χορηγείται με ιατρική σύσταση για διάφορες καταστάσεις σχετιζόμενες με το ορμονικό ισοζύγιο και την υποστήριξη κύησης. Στην Ελλάδα συνταγογραφείται συχνά για:
- Υποκατάσταση ή ενίσχυση ορμονών στην εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF)
- Θεραπεία διαταραχών κύκλου (π.χ. αμηνόρροια, ανωμαλίες κύκλου)
- Υποστήριξη του ενδομητρίου (κατά τη λήψη θεραπείας με οιστρογόνα ή προγράμματα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής)
- Θεραπεία διαταραχών εμμηνόπαυσης (συμπληρωματικά με οιστρογόνα)
- Πρόληψη πρόωρης αποβολής σε γυναίκες υψηλού κινδύνου (έγκυες με ιστορικό αποβολών)
Συνιστάται η λήψη της κάψουλας με νερό, χωρίς να τη μασάτε, ενώ τα κολπικά σκευάσματα εφαρμόζονται σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
Δοσολογία Πρωί vs Βράδυ – Συμβουλές για Συστηματική Λήψη
- Η λήψη το βράδυ (ιδανικά πριν τον ύπνο) μειώνει τη δυσανεξία και προλαβαίνει υπνηλία ή ζάλη κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Σε περίπτωση καθημερινής λήψης, επιλέξτε σταθερή ώρα για τη μεγιστοποίηση της φαρμακοκινητικής σταθερότητας και καλύτερη συμμόρφωση.
- Ειδικά στην Αθήνα και σε ασθενείς με απαιτητικό ωράριο, προτείνεται η βραδινή δόση.
Λήψη με Τροφή ή με Άδειο Στομάχι — Επίπτωση Ελληνικής Διατροφής
- Η απορρόφηση της προγεστερόνης (από το στόμα) αυξάνεται με το γεύμα, ειδικά με παραδοσιακές μεσογειακές τροφές πλούσιες σε λιπαρά (ελαιόλαδο, ψάρια κ.λπ).
- Για τους ασθενείς που νιώθουν αδιαθεσία ή γαστρεντερική ενόχληση, προτείνεται η λήψη μετά το φαγητό.
- Η κολπική χορήγηση δεν επηρεάζεται από τροφή.
Πιθανοί Συνδυασμοί & Αλληλεπιδράσεις — Προειδοποιήσεις
| Παράγοντας | Επίδραση/Προειδοποίηση |
|---|---|
| Οινοπνευματώδη ποτά | Αύξηση υπνηλίας/ζάλης & ενίσχυση ηπατικού μεταβολισμού |
| Μεγάλα γεύματα | Αύξηση απορρόφησης (ειδικά με πολλά λιπαρά) |
| Αντιεπιληπτικά (π.χ. καρβαμαζεπίνη) | Επιδρούν στο μεταβολισμό & μειώνουν την αποτελεσματικότητα |
| Αντιμυκητιασικά (φλουκοναζόλη) | Δυνητική αύξηση επιπέδων στο αίμα |
| Ορμόνες/αντισυλληπτικά | Ενδεχόμενο αλληλεπιδράσεων & ορμονικών ανισορροπιών |
Ενδείξεις (Εγκεκριμένες & Off-Label Χρήσεις)
| Ένδειξη | Χρήση | Επίσημη/Off-label |
|---|---|---|
| Υποστήριξη ωχρινικής φάσης στην εξωσωματική | IVF, ICSI | Επίσημη |
| Διαταραχές κύκλου (αμηνόρροια, εμμηνόπαυση) | Ρύθμιση κύκλου, μείωση συμπτωμάτων | Επίσημη |
| Πρόληψη πρόωρης αποβολής (εγκυμοσύνη) | Στήριξη κύησης | Επίσημη |
| Συμπλήρωμα θεραπείας με οιστρογόνα | Μετά την εμμηνόπαυση | Επίσημη |
| Υποστήριξη εμφύτευσης εμβρύων (FET) | Κατάψυξη/Απόψυξη εμβρύων | Off-label |
Δοσολογία ανά Κλινική Ένδειξη
| Ένδειξη | Ενήλικες | Παιδιά/Έφηβοι | Ηλικιωμένοι |
|---|---|---|---|
| Υποστήριξη IVF/FET | 200–400 mg/ημέρα (συνήθως τοπικά ή κολπικά, διαιρεμένες δόσεις) | Σπάνια εφαρμογή | Όπως στους ενήλικες, με προσοχή στη νεφρική/ηπατική λειτουργία |
| Δυσλειτουργική αιμορραγία μήτρας | 200–300 mg/ημέρα για 10–14 ημέρες | Όπως ορίζεται από παιδοενδοκρινολόγο | Προσαρμογή δόσης σύμφωνα με συνοδά νοσήματα |
| Θεραπεία εμμηνόπαυσης | 100 mg/ημέρα σε συνδυασμό με οιστρογόνα | — | Όπως στους ενήλικες, εξατομικευμένα |
| Πρόληψη πρόωρης αποβολής | 200–400 mg/ημέρα από του στόματος ή κολπικά | Όχι ενδείκνυται | — |
Προφίλ Ασφαλείας & Παρενέργειες
| Παρενέργεια | Συχνότητα | Συστάσεις |
|---|---|---|
| Υπνηλία, κόπωση | Πολύ συχνή | Προτιμήστε βραδινή δόση |
| Διαταραχές περιόδου, αιμορραγία | Συχνή | Ενημερώστε το γυναικολόγο αν επιμένουν |
| Ναυτία, γαστρεντερική δυσφορία | Συχνή | Λήψη μετά το φαγητό |
| Αλλεργικές αντιδράσεις (κνίδωση, οίδημα) | Σπάνια | Άμεση διακοπή & επικοινωνήστε με ιατρό |
| Θρομβοεμβολικά επεισόδια | Πολύ σπάνια | Ιδιαίτερη προσοχή σε άτομα με σχετικό ιστορικό |
Συμβουλές Ορθής Χρήσης — Χρήσιμες Οδηγίες για Συμμόρφωση
- Πάντα ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού και του φαρμακοποιού.
- Αποφύγετε τη διακοπή χωρίς ιατρική ενημέρωση—ενδεχομένως να προκληθεί ανισορροπία κύκλου ή υποτροπή συμπτωμάτων.
- Σφυρίξτε στους πρωινούς/βραδινούς ωραίους της λήψης για αποφυγή ξεχασμάτων (calendar, reminders στο κινητό).
- Κρατήστε το φάρμακο σε δροσερό, ξηρό μέρος, μακριά από παιδιά.
- Ειδοποιήστε άμεσα τον ιατρό αν παρουσιάσετε ασυνήθιστη αιμορραγία ή αλλεργική αντίδραση.
- Σε μακροχρόνια αγωγή, τακτικός επανέλεγχος ηπατικής-νεφρικής λειτουργίας.
Εναλλακτικές Θεραπευτικές Επιλογές (Κοστολόγηση, Αποζημίωση ΕΟΠΥΥ — Συγκριτική Επισκόπηση)
- Utrogestan® (προγεστερόνη, κολπικά & από του στόματος): Παρόμοιο φαρμακολογικό προφίλ, κοστίζει περίπου 12–17 €/συσκευασία (αποζημιώνεται με συμμετοχή κατά 25–50%).
- Duphaston® (διδρυστρονόνη): Συνθετικό παράγωγο, μειωμένος κίνδυνος θρομβοεμβολής, τιμή 10–15 € (όχι πάντα αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ για όλες τις ενδείξεις).
- Crinone® (προγεστερόνη σε gel): Κολπική μορφή, βολικότερη χρήση, λίγες τοπικές αντιδράσεις, τιμή 20–25 €, αποζημιώνεται με προϋποθέσεις.
- Endometrin® (κολπικά δισκία): Εύκολη εφαρμογή, ενδείκνυται κυρίως σε IVF.
Η επιλογή εξαρτάται από τις ιατρικές ανάγκες, συμπεριφορά αλληλεπιδράσεων, προτιμήσεις ασθενούς και το καθεστώς αποζημίωσης.
Νομικό Καθεστώς — Εγγραφή, Αποζημίωση & Συνταγογράφηση στην Ελλάδα
- Εγγεγραμμένο φάρμακο στον ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων).
- Αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ για συγκεκριμένες ενδείξεις, με συμμετοχή 25–50%.
- Διατίθεται ΜΟΝΟ με ιατρική συνταγή (μηχάνημα ΗΔΙΚΑ ή/και χειρόγραφη) και παρακολουθείται μέσα από το Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης.
- Η διάθεση γίνεται αποκλειστικά από φαρμακεία.
Νεότερες Κλινικές Κατευθυντήριες Οδηγίες (2022–2025) & Έρευνες
- Σύνοψη Ελληνικών Οδηγιών (Ελληνική Μαιευτική-Γυναικολογική Εταιρεία, 2023): Επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητα του Prometrium στη στήριξη ωχρινικής φάσης στην εξωσωματική, με προτίμηση κολπικής έναντι από του στόματος χορήγησης λόγω καλύτερης ανεκτικότητας.
- Διεθνείς εργασίες (Barrington et al, Human Reproduction Update 2024): Προτείνεται η χρήση φυσικής προγεστερόνης σε πρωτόκολλα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής με μειωμένο κίνδυνο για μητέρα και έμβρυο, σε σχέση με τα παλαιά συνθετικά σκευάσματα.
- Τρέχουσες μελέτες σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες τονίζουν τη σημασία της συμπληρωματικής χορήγησης προγεστερόνης για πρόληψη υπερπλασίας ενδομητρίου κατά τη θεραπεία με οιστρογόνα.
- Δεν τεκμηριώθηκε αυξημένος κίνδυνος θρομβοεμβολής με φυσική προγεστερόνη σε σύγχρονες δόσεις.
Διαθεσιμότητα, Πακέτα & Παράδοση
| Μορφή/Δόση | Πακέτα/Συσκευασία | Ενδεικτική Τιμή (2024) | Χρόνος Παράδοσης (κύριες πόλεις) |
|---|---|---|---|
| Κάψουλες 100 mg | 30 κάψουλες | 14 € | 1–2 ημέρες (Αθήνα/Θεσσαλονίκη), 2–3 ημέρες (Πάτρα, Ηράκλειο, Λάρισα) |
| Κάψουλες 200 mg | 15 ή 30 κάψουλες | 18 € | 1–2 ημέρες (Αθήνα/Θεσσαλονίκη), 2–4 ημέρες (υπόλοιπη Ελλάδα) |
| Κολπικά υπόθετα 100 mg | 15 υπόθετα | 16 € | 1–3 ημέρες (πανελλαδικά) |
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) & Απαντήσεις
- 1. Μπορώ να πάρω το Prometrium μόνο αν μείνω έγκυος;
Όχι. Το Prometrium μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διάφορες ενδείξεις (ρύθμιση κύκλου, εμμηνόπαυση, υπογονιμότητα). Η λήψη του πρέπει πάντα να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση. - 2. Αν ξεχάσω μια δόση, τι να κάνω;
Πάρτε τη δόση το συντομότερο δυνατό. Αν είναι κοντά στην επόμενη δόση, παραλείψτε την ξεχασμένη και συνεχίστε κανονικά – ποτέ διπλή δόση. - 3. Μπορώ να συνδυάσω το Prometrium με άλλα φάρμακα;
Ναι, αλλά να ενημερώνετε πάντα τον ιατρό ή φαρμακοποιό, διότι υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με ορμονικά, αντιεπιληπτικά, αντιμυκητιασικά. - 4. Υπάρχει κάποιο τρόφιμο στην ελληνική διατροφή που να επηρεάζει το Prometrium;
Τα λιπαρά γεύματα αυξάνουν την απορρόφηση. Αλκοόλ και καρποί με έντονη λιπαρότητα δεν συνιστώνται ταυτόχρονα με τη λήψη. - 5. Ποιες είναι οι πιο συχνές παρενέργειες;
Υπνηλία, γαστρεντερίτιδα και μικρές ανωμαλίες περιόδου. Η πλειονότητα των ασθενών τις αντέχει καλά, ειδικά με λήψη βράδυ.
