Plan B (Levonorgestrel) - Οδηγός για Ασθενείς στην Ελλάδα
Βασικές Πληροφορίες Προϊόντος
- Διεθνής Ονομασία (INN): Levonorgestrel
- Εμπορικές Ονομασίες στην Ελλάδα: NorLevo®, Postinor®, Levonelle®
- Κωδικός ATC: G03AD01
- Διαθέσιμες Μορφές & Ισχύς: Δισκία 1,5 mg (μία λήψη) ή 0,75 mg (λήψη δύο δισκίων ανά 12 ώρες)
- Κατασκευαστές: Gedeon Richter, HRA Pharma, Bayer Ελλάς
- Καθεστώς Διάθεσης: Χορηγείται χωρίς ιατρική συνταγή (OTC), μετά από συμβουλή φαρμακοποιού
Μηχανισμός Δράσης
Απλά λόγια: Το Levonorgestrel είναι μια συνθετική ορμόνη της προγεστερόνης. Όταν ληφθεί σύντομα μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία ή σε περίπτωση αποτυχίας αντισύλληψης (π.χ. ρήξη προφυλακτικού), εμποδίζει ή καθυστερεί την ωορρηξία και δυσχεραίνει τη γονιμοποίηση.
Για ειδικούς υγείας: Εμποδίζει την προ-ωοθυλακιορρηξιακή απελευθέρωση ωαρίων μέσω αναστολής της LH και μεταβάλλει το ενδομήτριο ώστε να μην ευνοεί την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου, αν και αυτός ο μηχανισμός έχει αμφισβητηθεί.
Φαρμακοκινητική
- Απορρόφηση: Ταχεία, με μέγιστες συγκεντρώσεις στο πλάσμα εντός 2 ωρών.
- Μεταβολισμός: Στο ήπαρ μέσω του ενζύμου CYP3A4. Μετατρέπεται σε ανενεργούς μεταβολίτες.
- Απέκκριση: Κυρίως από τα ούρα, μικρότερος βαθμός από τα κόπρανα.
- Διάρκεια δράσης: Η προστασία ισχύει μόνο για το συγκεκριμένο σεξουαλικό γεγονός∙ δεν καλύπτει μελλοντικές επαφές.
Χρήση στην Καθημερινότητα & Βέλτιστες Πρακτικές (Ελληνικό Πλαίσιο)
- Λαμβάνετε το δισκίο το ταχύτερο δυνατό εντός 72 ωρών από τη σεξουαλική επαφή. Η μέγιστη αποτελεσματικότητα επιτυγχάνεται εντός 12 ωρών.
- Μην χρησιμοποιείτε το Levonorgestrel ως τακτική μέθοδο αντισύλληψης. Για επανάληψη μέσα σε ίδιο εμμηνορροϊκό κύκλο, συμβουλευτείτε γιατρό ή φαρμακοποιό.
- Εάν κάνετε έμετο εντός 3 ωρών από τη λήψη, επαναλάβετε τη δόση.
- Στην Ελλάδα, μπορείτε να προμηθευτείτε το προϊόν από φαρμακεία χωρίς συνταγή, αλλά είναι απαραίτητη η σύντομη συμβουλευτική από τον φαρμακοποιό.
- Μετά τη λήψη, χρησιμοποιήστε προφυλάξεις ως την επόμενη περίοδο.
Δοσολογία: Πρωί ή Βράδυ;
Το Levonorgestrel είναι πιο αποτελεσματικό όταν λαμβάνεται αμέσως μετά τη σεξουαλική πράξη, ανεξάρτητα από την ώρα της ημέρας.
- Πρωινές ώρες: Εξασφαλίζουν την ταχύτερη έναρξη δράσης και λιγότερους περισπασμούς σε περίπτωση που παρουσιαστούν παρενέργειες.
- Βραδινές ώρες: Βολικές μόνο αν βρίσκεται άμεσα διαθέσιμο το φαρμακείο. Προσοχή σε πιθανή υπνηλία/ναυτία που μπορεί να διαταράξει τον ύπνο.
Συμβουλή: Προετοιμάστε εκ των προτέρων το σκεύασμα στο φαρμακείο για παν ενδεχόμενο.
Χορήγηση με ή χωρίς Τροφή – Ελληνικές Διατροφικές Συνήθειες
- Δεν απαιτείται λήψη με γεύμα. Μπορεί να ληφθεί ανεξάρτητα από το αν έχετε φάει ή όχι.
- Η ταυτόχρονη λήψη με μεγάλου όγκου ή βαριά φαγητά της ελληνικής διατροφής (π.χ. μουσακάς, παστίτσιο, λιπαρά γεύματα) μπορεί να προκαλέσει ναυτία.
- Σε περίπτωση τάσης για έμετο, προτιμήστε ελαφρύ γεύμα ή άδειο στομάχι.
Προειδοποιήσεις για Αλληλεπιδράσεις
| Παράγοντας | Πιθανή Επίπτωση |
|---|---|
| Αλκοόλ | Δεν επηρεάζει ιδιαίτερα την αποτελεσματικότητα, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ναυτίας ή λήθης δόσης. |
| Φαγητό | Όχι ουσιαστικές αλληλεπιδράσεις. Προσοχή σε πολύ λιπαρά ή βαριά γεύματα. |
| Αντιεπιληπτικά (π.χ. καρβαμαζεπίνη, φαινυτοΐνη) | Μειώνουν την αποτελεσματικότητα λόγω αυξημένου μεταβολισμού. |
| Αντιρετροϊκά/Αντιβιοτικά (ριφαμπικίνη, efavirenz) | Μπορούν να ελαττώσουν την δράση του Levonorgestrel. |
| Βότανα (St John’s Wort) | Αυξάνει τον ηπατικό μεταβολισμό, μειώνει την αποτελεσματικότητα. |
Ενδείξεις / Ενδείξεις Εκτός Ετικέτας
| Επίσημες Ενδείξεις | Εκτός ετικέτας |
|---|---|
| Επείγουσα αντισύλληψη μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία ή αποτυχία μεθόδου | Δυσλειτουργίες κύκλου, διάγνωση μικροβιακών λοιμώξεων (πολύ σπάνια, όχι σύσταση στην Ελλάδα) |
Δοσολογικά Σχήματα κατά Κλινική Ένδειξη
| Ομάδα | Δόση | Σχόλια |
|---|---|---|
| Ενήλικες | 1,5 mg εφάπαξ (ή 0,75 mg x 2 ανά 12 ώρες) | Εντός 72 ωρών, κατά προτίμηση το συντομότερο |
| Έφηβες ≥16 ετών | Όπως οι ενήλικες | Εγκρίσεις και διάθεση μόνο με συναίνεση γονέων για ηλικίες <16 |
| Ηλικιωμένες/Πάνω από 45 έτη | Όπως οι ενήλικες | Χρήση σπάνια, μόνο εφόσον συντρέχει λόγος |
| Βάρος >75 κιλά | Ενδεχομένως μικρότερη αποτελεσματικότητα, συζήτηση εναλλακτικών | Επανεκτίμηση με ειδικό υγείας/γυναικολόγο |
Προφίλ Ασφάλειας / Πιθανές Παρενέργειες
| Συχνές (>1/10) | Σπάνιες (<1/1000) | Ειδικές Προφυλάξεις |
|---|---|---|
| Ναυτία, πόνος στην κάτω κοιλιά, κόπωση, καθυστέρηση περιόδου, ευαισθησία μαστών, κεφαλαλγία | Εξάνθημα, δερματικά αλλεργικά φαινόμενα, διακοπή κύησης (εξαιρετικά σπάνιο), σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις | Να αποφευχθεί αν γνωρίζετε ότι είστε ήδη έγκυος∙ δεν σταματά εγκατεστημένη κύηση. |
Αντιμετωπίστε τις συχνές παρενέργειες με ξεκούραση και άφθονα υγρά. Αν οι παρενέργειες επιμένουν ή επιδεινώνονται, επικοινωνείτε με γιατρό.
Οδηγίες Ορθής Χρήσης (Συμβουλές για Ελλάδα)
- Μην αντικαθιστά τη μόνιμη αντισύλληψη μετεμμηνορροϊκών ή έφηβων γυναικών.
- Μετά την πρόσληψη, ενημερώστε τον γυναικολόγο για ανώμαλη αιμορραγία ή καθυστέρηση άνω των 5-7 ημερών.
- Για χρήση σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια, αναζητήστε τακτική συμβουλή στον οικογενειακό ιατρό.
- Συστήνεται συνεχής διάθεση στα φαρμακεία, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές.
Εναλλακτικές Θεραπείες (ΕΟΠΥΥ, αντιπαραβολή)
- Ulipristal acetate (EllaOne®): Επίσης χωρίς συνταγή, δρα έως 120 ώρες μετά τη σχέση∙ ελαφρώς πιο ακριβό, υψηλότερη αποτελεσματικότητα στα τέλη του κύκλου
- Χημική αντισύλληψη (αντισυλληπτικό χάπι, συνδυασμοί): Μόνο με ιατρική συνταγή, όχι για επείγουσα χρήση.
- Χάλκινη ενδομήτρια σπείρα: Υψηλή αποτελεσματικότητα έως 5 ημέρες μετά, απαιτεί γυναικολογική τοποθέτηση.
Το Levonorgestrel ΔΕΝ καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ λόγω μη αποζημίωσης ως επείγον μέσο.
Νομοθεσία, Καταχώρηση & Αποζημίωση στην Ελλάδα
- Εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων).
- Διατίθεται χωρίς συνταγή στα φαρμακεία με ενημέρωση φαρμακοποιού.
- Δεν χορηγείται σε ανήλικες <16 ετών χωρίς γονική συναίνεση, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (από το 2016).
- Δεν αποζημιώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία/ΕΟΠΥΥ.
Νεότερες Έρευνες – Οδηγίες (2022–2025)
- Η πανευρωπαϊκή και ελληνική εμπειρία επιβεβαιώνει ότι η αποτελεσματικότητα διατηρείται και μετά τις 72 ώρες, ωστόσο η ποσότητα προστασίας φθίνει με τον χρόνο (Πανελλήνια Γυναικολογική Εταιρεία, 2023).
- Συστήνεται ενημέρωση των γυναικών για το βάρος: γυναίκες με BMI >30 & πιθανή μικρότερη αποτελεσματικότητα – συστήνεται Ulipristal ως εναλλακτική (EULAR, 2024).
- Δεν έχουν τεκμηριωθεί μακροπρόθεσμες δυσμενείς συνέπειες σε νεαρές γυναίκες (NHS, EOGC 2023).
Διαθεσιμότητα & Παράδοση – Κόστος στην Ελλάδα
| Συσκευασία | Ενδεικτική τιμή (2024) | Χρόνος παράδοσης |
|---|---|---|
| 1 x 1,5 mg δισκίο | 7–12€ | Άμεσα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη (εντός 1–2 ωρών σε e-φαρμακεία), έως 24 ώρες σε Πάτρα, Ηράκλειο, Λάρισα |
| 2 x 0,75 mg δισκία | 9–13€ | Για όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα σε 1–2 εργάσιμες |
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Επηρεάζει η ηλικία μου την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου;
Το Levonorgestrel είναι εξίσου αποτελεσματικό σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, αρκεί να ακολουθούνται οι οδηγίες. Η λήψη σε έφηβες κάτω των 16 ετών απαιτεί γονική συγκατάθεση. - Τι γίνεται αν ξεχάσω τη δόση ή κάνω εμετό μετά τη λήψη;
Επαναλάβετε το δισκίο εάν κάνετε έμετο εντός 3 ωρών. Για καθυστέρηση λήψης, η προστασία μειώνεται σημαντικά όσο περνούν οι ώρες μετά τη σεξουαλική επαφή. - Πότε πρέπει να αναζητήσω ιατρική βοήθεια μετά τη χρήση;
Επικοινωνήστε με γιατρό αν εμφανίσετε ασυνήθιστο πόνο, αλλεργικό εξάνθημα ή αν η περίοδος καθυστερήσει περισσότερο από μία εβδομάδα. - Θα επηρεάσει η λήψη τη γονιμότητά μου στο μέλλον;
Όχι. Το Levonorgestrel δεν προκαλεί μακροχρόνια διαταραχή της γονιμότητας, ούτε επηρεάζει μελλοντικές εγκυμοσύνες. - Πρέπει να αποφύγω το αλκοόλ ή ορισμένες τροφές μετά τη λήψη;
Δεν απαιτείται αποφυγή αλκοόλ ή συγκεκριμένων τροφών, ωστόσο συνιστάται μετριοπάθεια ειδικά αν εμφανιστεί ναυτία.
Για περαιτέρω ερωτήσεις, απευθυνθείτε στον φαρμακοποιό ή στον γυναικολόγο σας. Η συμβουλή ειδικού είναι απαραίτητη σε κάθε αμφιβολία.
